نحوه اجرا و محاسبه قالب بندی فونداسیون؛ راهنمای کارگاهی با مثال - مجله آیرخ

برای اجرای درست باید سه موضوع هم زمان کنترل شوند: بستر و خطوط مبنا، سیستم قالب و مهاربندی، و میزان سطحی که واقعا قالب می خواهد. هنگام انتخاب قالب فلزی بتن صنعت سازه بهتر است ابعاد پنل، وزن، ضخامت ورق، نوع اتصال و سازگاری کنج ها با نقشه فونداسیون آنالیز گردد. خرید پنل بدون پانل بندی می تواند به کمبود قطعات جبرانی یا استفاده نامناسب از چوب در گوشه ها منجر گردد.

پیش نیازهای اجرای قالب فونداسیون

پیش از نصب قالب، خاکبرداری، تسطیح و بتن مگر باید مطابق نقشه اجرا شده باشند. سطح مگر باید یکنواخت باشد؛ زیرا ناهمواری باعث بازشدن درز پایین پنل، اختلاف تراز و سختی شاقول کردن می گردد. در ویدیوی مرجع نیز بر کنترل تراز بستر و استفاده از نقشه برداری پیش از شروع تاکید شده است.

عمق استقرار پی تابع نقشه سازه، گزارش ژئوتکنیک، شرایط یخبندان، سطح آب و ضوابط محلی است. عددهای عمومی، مانند یک عمق ثابت برای منطقه ها سرد، نباید جایگزین طراحی پروژه شوند. مسئول اجرا باید تراز کف پی را از نقطه مبنای معتبر منتقل کند و آن را با نقشه تایید شده تطبیق دهد.

مرحله اول: پیاده کردن محور و محدوده قالب

محورها با دوربین نقشه برداری، ریسمان کار یا روش تایید شده پروژه روی مگر منتقل می شوند. بهتر است خطوط دو وجه فونداسیون معین شوند تا هم ابعاد بتن و هم ضخامت قالب قابل کنترل باشد. میزان گیری از لبه خاکبرداری یا عضو قبلی می تواند خطای تجمعی ایجاد کند.

برای یک فونداسیون منفرد، طول و عرض در بالا و پایین قالب جداگانه کنترل شوند. درست بودن دهانه بالا تضمین نمی نماید که پای پنل روی خط قرار گرفته باشد. قطرهای مستطیل نیز میزان گیری می شوند؛ برابری دو قطر نشانه گونیا بودن قالب است.

مرحله دوم: مونتاژ و بستن گوشه ها

نصب از یک گوشه دارای خط مبنا شروع می گردد. پنل اول باید موقتا مهار گردد تا هنگام اتصال قطعات بعدی واژگون نگردد. پنل ها با پین و گوه یا گیره سالم به یکدیگر متصل می شوند. حذف اتصال برای سرعت بیشتر، احتمال بازشدن درز زیر فشار بتن را افزایش می دهد.

گوشه ها با کنج مناسب یا ترکیب مهندسی شده پنل بسته می شوند. قطعه جبرانی چوبی فقط زمانی قابل قبول است که پشت بند و اتصال کافی داشته باشد. قرار دادن تخته آزاد میان دو پنل، راهکار مطمئنی برای اصلاح ابعاد نیست.

مرحله سوم: مهاربندی قالب

فشار بتن تازه، قالب جانبی را به سمت بیرون هل می دهد. پشت بندهای افقی نیرو را میان پنل ها پخش می نمایند و مهارهای مورب آن را به تکیه گاه مقاوم منتقل می سازند. انتهای مهار نباید به خاک دستی، آجر لق یا میلگرد آزاد متصل گردد.

فاصله مهارها به ارتفاع فونداسیون، سرعت بتن ریزی، روانی بتن و ظرفیت پنل وابسته است. یک فاصله تجربی برای همه پروژه ها معتبر نیست. مهار باید هم امکان تنظیم داشته باشد و هم در برابر فشار و ضربه کارگاهی پایدار بماند.

کنترل کاور و فضای داخل قالب

فاصله میلگرد تا قالب باید با اسپیسر مناسب حفظ گردد. آجر شکسته، سنگ و قطعات چوبی به علت ضخامت نامنظم جایگزین مناسبی نیستند. هنگام بستن پنل ها ممکن است شبکه جابه جا گردد؛ بنابراین کاور بعد از تکمیل قالب دوباره کنترل می گردد.

داخل قالب باید از خاک، سیم، چوب و آب اضافی پاک باشد. محل اتصال ستون یا پدستال، بولت ها و قطعات مدفون نیز پیش از بتن ریزی آنالیز شوند. اصلاح این موارد پس از پر شدن قالب بسیار سخت است.

محاسبه قالب بندی فونداسیون منفرد

مبنای متره، مساحت سطح تماس قالب با بتن است، نه مساحت کف یا سطح بالای فونداسیون. برای پی مستطیلی با طول L، عرض W و ارتفاع H که چهار وجه آن قالب دارد، رابطه چنین است:

مساحت قالب = 2 × (طول + عرض) × ارتفاع

فرض کنید فونداسیون 2.40 متر طول، 1.80 متر عرض و 0.50 متر ارتفاع دارد:

2 × (2.40 + 1.80) × 0.50 = 4.20 مترمربع

اگر پنج فونداسیون کاملا مشابه اجرا شوند، میزان کل برابر 21 مترمربع است. این نتیجه فقط وقتی معتبر است که هر چهار وجه قالب بندی شوند. اگر یک وجه به بتن قبلی متصل باشد یا روش اجرای تایید شده بدون قالب انجام گردد، آن سطح نباید اتوماتیک وارد متره گردد.

محاسبه قالب فونداسیون نواری

اگر دو سمت یک فونداسیون نواری به طول L و ارتفاع H قالب داشته باشند:

مساحت دو وجه طولی = 2 × طول × ارتفاع

وجه انتهایی فقط در جایی اضافه می گردد که سطح آزاد قالب بندی شده وجود داشته باشد. در تقاطع نوارها یا محل اتصال شناژ، سطح مشترک داخلی نباید دوبار محاسبه گردد. برترین روش، تقسیم پلان به قطعات ساده و علامت زدن وجوه میزان گیری شده است.

چک فهرست پیش از بتن ریزی

• محور، طول، عرض، ارتفاع و قطرهای قالب کنترل شده اند.
• تراز بالای بتن روی پنل معین است.
• پنل ها، کنج ها و اتصال ها سالم و کامل هستند.
• مهارها به تکیه گاه مقاوم متصل شده اند.
• درز پایین و گوشه ها مسیر آشکار نشت ندارند.
• کاور میلگرد و اسپیسرها تایید شده اند.
• داخل قالب تمیز و بدون آب اضافی است.
• مسیر تخلیه بتن و محل استقرار کارگر ایمن است.

کنترل هنگام بتن ریزی

بتن باید به صورت یکنواخت و با سرعت متناسب ریخته گردد. تخلیه حجم زیاد در یک گوشه، فشار موضعی ایجاد می نماید. ویبراتور برای تراکم بتن است و نباید برای راندن مخلوط در طول قالب استفاده گردد.

یک نفر باید درزها، مهارها و تغییر شکل احتمالی را پایش کند. نشت ناگهانی دوغاب، حرکت پنل یا صدای غیرعادی اتصال علامت هشدار است. در چنین وضعی بتن ریزی متوقف و شرایط از محل امن ارزیابی می گردد.

جمع بندی

اجرای صحیح قالب فونداسیون از کنترل تراز و محور شروع می گردد، با مونتاژ و مهاربندی ادامه می یابد و به بازرسی حین بتن ریزی ختم می گردد. در محاسبه نیز فقط سطوح واقعی تماس قالب با بتن وارد متره می شوند.

ثبت تیپ فونداسیون، تعداد، ابعاد و فرض محاسبه در جدول ریزمتره، کنترل صورت شرایط را آسان می نماید. ترکیب نقشه دقیق، قالب سالم و بازرسی مرحله ای، برترین راه کاهش دوباره کاری و اختلاف مالی پروژه است.